czwartek, 1 lutego 2018

Ettore Majorana

W Katanii przy via Etna 251 urodził się Ettore Majorana (1906-1938) - genialny i mało znany fizyk. Wedle rodzinnej opowieści zanim Majorana nauczył się czytać wykazywał niesamowite zdolności rachunkowe. Mnożył przez siebie trzycyfrowe liczby. Studia ukończył oraz zdobył wszystkie możliwe stopnie naukowe pod okiem Enrico Fermiego w Instytucie Fizyki w Rzymie. Współpracował z Wernerem Heisenbergiem oraz Nielsem Bohrem. 

W marcu 1938 r. Majorana znika w bardzo tajemniczych okolicznościach. Wsiada na prom z Neapolu do Palermo. Zostawia listy dla rodziny oraz dla przyjaciela z Instytut Fizyki Uniwersytetu w Neapolu. W obu wspomina, że "zamierza wycofać się z życia". Z Palermo wysyła telegram do swojego przyjaciela Carrelliego, w którym informuje, że jednak zmienia zdanie i tego samego dnia wraca do Neapolu. Jest to ostatni ślad jaki pozostawił po sobie Majorana. Jego zniknięcie ("la scomparsa di Majorana" albo "il caso di Majorana") pozostaje do dzisiaj nie wyjaśnioną zagadką. 

Istnieje kilka hipotez, które pod wieloma względami przypominają mityczne konstrukcje narracyjne, charakterystyczne dla mitu bohaterskiego, bajki, legendy:

  1. Majorana popełnił samobójstwo skacząc do Zatoki Neapolitańskiej. 
  2. Zamknął się w klasztorze kartuzów, zachowując w tajemnicy swoje prawdziwe nazwisko. Powodem takiej decyzji miał być kryzys duchowy, jaki go dotknął po powrocie ze stażu w Lipsku u Heisenberga i w Kopenhadze u Bohra.
  3. Stał się żebrakiem w Neapolu. Zajmował się nauczaniem studentów matematyki.
  4. Wyemigrował do Buenos Aires.
  5. Został porwany przez nazistowski bądź faszystowski reżim. W obu przypadkach został zmuszony do pracy przy konstrukcji bomby atomowej (Majorana zajmował się cząsteczkami wysokich energii). Pod tym jako odmówił współpracy został zamordowany.
  6. Majorana zaplanował swoje zniknięcie pozorując je na samobójstwo, ponieważ zrozumiał wcześniej niż inni (tj. Fermi, Amaldi czy Pontecorvo), że badania nad fizyką atomu doprowadzą do stworzenia broni atomowej, a w konsekwencji do ludobójstwa.